Şekil Bozukluğunu Düzeltin.
Doğal Hareketi Yeniden Kazandırın.
Ayaktaki doğumsal şekil bozukluklarının düzeltilmesini, ayak fonksiyonlarının iyileştirilmesini ve çocukların sağlıklı gelişimlerinin desteklenmesini amaçlayan kapsamlı çarpık ayak tedavileri.
Pes Ekinovarus (Çarpık Ayak) Nedir?
Pes ekinovarus, halk arasında çarpık ayak olarak bilinen, ayağın içe ve aşağıya doğru dönük olduğu doğumsal bir şekil bozukluğudur.
Yaklaşık her 1.000 canlı doğumdan birinde görülen bu rahatsızlık, erkek bebeklerde daha sık ortaya çıkmaktadır.
Çarpık ayak deformitesinde ayağın iç tarafındaki kaslar, tendonlar ve bağlar normalden daha gergin ve kısa yapıdadır. Bununla birlikte ayaktaki kemiklerin diziliminde ve şeklinde de çeşitli bozukluklar bulunabilir.
Pes ekinovarusun kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir.
Bu rahatsızlık bazı hastalarda gelişimsel kalça displazisi (gelişimsel kalça çıkığı) ile birlikte görülebilir. Bu nedenle çarpık ayak tanısı alan bebeklerin kalça gelişimi açısından da dikkatle muayene edilmesi ve gerekli durumlarda uygun görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilmesi önemlidir.
Pes ekinovarus tedavisinin başarısını belirleyen en önemli faktörlerden biri, ailenin tedavi sürecine uyumudur.
Deneyimli uzmanlar tarafından uygulanan düzenli alçılama ve sonrasında kullanılan özel ortopedik cihazlara (ortez) uyum sağlanması, tedavinin başarı şansını önemli ölçüde artırmaktadır.
Pes Ekinovarus Nasıl Tedavi Edilir?
Pes ekinovarus tedavisinde en yaygın kullanılan yöntemlerden biri Ponseti yöntemidir.
Bu tedavide ayağın şekil bozukluğu, belirli aralıklarla uygulanan düzeltici manipülasyonlar ve alçılama işlemleriyle aşamalı olarak düzeltilir.
Genellikle haftada bir kez gerçekleştirilen alçılama işlemleri, ortalama 5–6 hafta boyunca devam eder. Ancak gerekli alçı sayısı, deformitenin derecesine ve tedaviye verilen yanıta bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Her alçılama öncesinde ayak, uygun tekniklerle nazikçe düzeltilerek yeni pozisyonunda alçıya alınır.
Son alçılama aşamasına gelindiğinde ayak bileğinin yukarı doğru hareketi yeterli düzeyde sağlanamamışsa Aşil tendonuna yönelik küçük bir cerrahi müdahale gerekebilir.
Bu işlem perkütan Aşil tenotomisi olarak adlandırılır.
Aşil Tendonu Gevşetme İşlemi Nasıl Yapılır?
Aşil tendonu gevşetme işlemi, özellikle ayak bileğinin yukarı doğru hareketinin kısıtlı olduğu ve deformitenin tam olarak düzeltilemediği hastalarda uygulanabilir.
İşlem sırasında Aşil tendonu, yaklaşık 3–5 mm büyüklüğünde küçük bir cilt kesisi aracılığıyla gevşetilir.
Minimal invaziv bir yöntem olan perkütan Aşil tenotomisi, uygun hastalarda lokal anestezi ve hafif sedasyon altında gerçekleştirilebilir.
İşlem genellikle birkaç dakika içerisinde tamamlanır. Anestezi yöntemi ise bebeğin yaşı, genel sağlık durumu ve işlemin gerçekleştirileceği koşullar dikkate alınarak belirlenir.
Aşil tendonunun gevşetilmesinin ardından gerekli görülürse kesi bölgesi kendiliğinden eriyen bir dikişle kapatılabilir.
Bu tür dikişlerin daha sonra alınmasına gerek bulunmaz.
İşlem sonrasında Aşil tendonunun uygun pozisyonda iyileşmesini sağlamak amacıyla son alçı uygulanır.
Bu alçı genellikle 3 hafta boyunca yerinde tutulur ve bu süre içerisinde değiştirilmez.
Üç haftalık sürenin sonunda alçı çıkarılarak tedavinin bir sonraki aşamasına geçilir.
Alçılama Tedavisinden Sonra Ne Yapılır?
Aşil tenotomisi sonrasında uygulanan son alçı yaklaşık üç hafta sonra çıkarılır.
Alçılama tedavisi tamamlandıktan sonra şekil bozukluğunun tekrarlamasını önlemek amacıyla özel bir ortopedik ortez kullanılmaya başlanır.
Bu cihaz, doktor tarafından belirlenen uygun açılarda ayakların pozisyonunu koruyacak şekilde ayarlanır.
Ponseti tedavisinin önemli bir parçası olan bu aşamada genellikle ayakkabı ve bar sisteminden oluşan özel bir ortez kullanılır.
Tedavinin ilk döneminde ortezin günün büyük bölümünde kullanılması gerekir. Genellikle günde 23 saat kullanım önerilir ve cihaz yalnızca banyo, kıyafet değiştirme ve gerekli bakım işlemleri sırasında kısa süreli çıkarılır.
Ortezin doktorun önerdiği süre boyunca düzenli kullanılması, çarpık ayak deformitesinin tekrarlamasını önlemek açısından son derece önemlidir.
Cihazın yeterli süre kullanılmaması durumunda ayaktaki şekil bozukluğu yeniden ortaya çıkabilir. Böyle durumlarda tekrar alçılama veya ek tedaviler gerekebilir.
Ortez kullanım süresi, deformitenin şiddetine, çocuğun gelişimine ve tedaviye uyumuna göre değişiklik gösterebilir.
Güncel Ponseti protokollerinde ilk birkaç aylık tam zamanlı kullanım döneminin ardından, çocuk büyüdükçe cihazın uyku saatlerinde kullanılmasına devam edilir.
Nüks riskini azaltmak amacıyla gece ve gündüz uykularında ortez kullanımının genellikle 4–5 yaşına kadar sürdürülmesi önerilmektedir.
Bu süreçte çocuğun ayak gelişimi ve deformitenin düzelme durumu düzenli doktor kontrolleriyle takip edilir.
Pes Ekinovarus Tedavisinde Ne Zaman Ameliyat Gereklidir?
Pes ekinovarus tedavisinde öncelikli amaç, mümkün olduğunca cerrahi dışı yöntemlerle ayaktaki şekil bozukluğunu düzeltmektir.
Ancak bazı hastalarda tedavi sonrasında deformite tekrarlayabilir veya başlangıçtaki şekil bozukluğu tamamen düzeltilemeyebilir.
Özellikle yaklaşık 1,5–2 yaşına kadar ortaya çıkan tekrarlayan deformitelerde, yeniden alçılama ve gerekli durumlarda sınırlı cerrahi gevşetme işlemleriyle düzeltme sağlanabilir.
Daha ileri yaşlarda ortaya çıkan veya yeterince düzeltilemeyen deformitelerde ise daha kapsamlı cerrahi müdahaleler gerekebilir.
Bu işlemler arasında:
- Tendon Transferleri: Kas ve tendonların çekiş yönünü değiştirerek ayaktaki kas dengesinin yeniden düzenlenmesini amaçlayan cerrahi işlemler.
- Bağ ve Yumuşak Doku Gevşetmeleri: Ayaktaki hareket kısıtlılığına neden olan gergin bağ ve yumuşak dokuların uygun tekniklerle gevşetilmesi.
- Kemik Cerrahisi: İleri derecede ve dirençli deformitelerde kemik yapısının düzeltilmesini amaçlayan cerrahi işlemler.
Uygulanacak cerrahi yöntemin seçimi; çocuğun yaşına, deformitenin şiddetine, daha önce uygulanan tedavilere ve ayağın mevcut fonksiyonel durumuna göre yapılır.
Tedavinin temel amacı, çocuğun yere dengeli basabilen, ağrısız ve fonksiyonel bir ayak yapısına sahip olmasını sağlamaktır.
Yolculuğumu, vakalarımı ve sağlık ipuçlarımı Instagram'da takip edin.
En güncel tedavilerden, hasta hikayelerinden ve faydalı sağlık tavsiyelerinden haberdar olun.